संछिप्त परिचय

नेपालको संविधान बमोजिम संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको मूल संरचना संघ, प्रदेश र स्थानीय तह गरी तीन तहको हुने र नेपालको राज्य शक्तीको प्रयोग संघ, प्रदेश र स्थानीय तहले यस संविधान तथा कानून बमोजिम गर्नेछन् भन्ने व्यवस्था रहेको छ । सोही अनुरुप  तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भए पश्चात नेपाल सरकारको मिति २०७४।१०।१० को निर्णयानुसार यस प्रदेश नं। ७ मा सातवटा मन्त्रालयहरु स्थापना भर्इ प्रदेश सरकार सञ्चालन भई रहेको र आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्रालय मुख्य गरी प्रदेशको शान्ति सुरक्षा, सूचना तथा संचार र कानून मन्त्रालयको रुपमा प्रदेश नं। ७ प्रदेश सरकार ९कार्य विभाजन० २०७४ मा व्यवस्था भए बमोजिमका कार्यहरु नै यस मन्त्रालयको मुख्य कार्य क्षेत्रको रुपमा रहेको छ ।

शान्ति सुव्यवस्था र सुरक्षा कायम गरी जनताको जिउ, धन र स्वतन्त्रताको संरक्षण गर्दै समग्र प्रदेशको शान्ति सुरक्षा र सुव्यवस्था कायम राख्ने, नेपालको संविधानद्वारा प्रत्याभूत जनताको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र सुसूचित हुन पाउने मौलिक हकको संरक्षण र सम्वर्धन गर्ने, पारदर्शिता तथा सुशासनको लागि सूचना प्रविधिमैत्री शासन ब्यवस्था संचालन गर्ने तथा प्रदेशको लागि आवश्यक पर्ने कानूनहरुको तर्जुमा, समसामयिक संशोधन, फैसला कार्यान्वयन गरार्इ वास्तविक न्याय प्रदान गरी कानूनी राज्यको स्थापना गर्ने कार्यमा सहयोग पुर्याउने यस मन्त्रालयका मूलभूत उद्देश्यहरु रहेका छन् ।

प्रदेश सरकार ९कार्य विभाजन, नियमावली, २०७४
प्रदेश सरकार मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृत मिति २०७४।११।०६
कार्य :

  • प्रदेश शान्ति, सुरक्षा र सुव्यवस्था सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड र योजना तर्जुमा तथा कार्यान्वयन, नियमन, सूचना संकलन, मूल्याङ्कन र प्रतिवेदन तथा संघसंगको समन्वय र सहकार्य ,
  • अतिविशिष्ट व्यक्ति, महत्वपूर्ण भौतिक संरचना, संवेदनशील सार्वजनिक स्थल तथा समारोहको सुरक्षा ,
  • संघीय र प्रदेश सुरक्षा निकायसंगको सम्पर्क, सम्बन्ध, सूचना आदान प्रदान र समन्वय,
  • प्रदेश प्रहरी संचालन, व्यवस्थापन र नियमन ,
  • प्रदेश भित्रको अपराध अनुसन्धान, सूचना संकलन, रोकथाम, नियन्त्रण तथा समन्वय ,
  • कानून, न्याय तथा प्रदेश सभा मामिला सम्वन्धी ,
  • प्रदेशसभामा  पेश हुने बिधेयक तर्जुमा र प्रमाणीकरण सम्वन्धी ,
  • अन्तर्राष्ट्रिय सीमा क्षेत्रमा हुने अपराध र गतिविधिको सूचना संकलन, विश्लेषण र उपयोग तथा अन्तर्राष्ट्रिय सीमा सुरक्षामा सहयोग ,
  • आधारभूत मानव अधिकारको संरक्षण, नागरिक स्वतन्त्रताको रक्षा तथा प्रबर्द्धनमा सहयोग ,
  • प्रादेशिक कारागार तथा हिरासतको व्यवस्थापन र सुरक्षा, थुनुवा तथा कैदीहरूको मानव अधिकारको संरक्षण र एकप्रदेशबाट अर्को प्रदेशमा अभियुक्त, थुनुवा वा कैदीको स्थानान्तरण  सम्बन्धी ,
  • सामुदायिक  प्रहरी ,
  • प्रदेशभित्रको सडक सुरक्षा र ट्राफिक व्यवस्थापन ,
  • प्रदेशभित्र  न्यायिक र अर्ध न्यायिक निकायले गरेका फैसला कार्यान्वयन ,
  • प्रदेशभित्रका गैरसरकारी संघ, संस्थाहरुको अभिलेख र समन्वय ,
  • गुनासो र विवाद व्यवस्थापन ,
  • संघीय मापदण्ड बमोजिम हातहतियार, खरखजाना तथा विष्फोटक पदार्थको नियमन ,
  • फौजदारी कार्यविधि कानूनको कार्यान्वयन ,
  • अपराध तथा यातना पीडितको पुनर्स्थापना र क्षतिपूर्ति ,
  • निवारक नजरबन्द र स्थानहद सम्बन्धी ,
  • अन्तरप्रदेश  सम्बन्ध ,
  • सरकारी प्रयोजनका लागि जग्गा अधिग्रहण तथा सम्पत्ति प्राप्ति सम्बन्धी प्रादेशिक नीति तथा कानून तर्जुमा, कार्यान्वयन र नियमन तथा जग्गा विवाद समाधान ,
  • स्थानीय प्रशासनको सञ्चा लन, व्यवस्थापन र समन्वय ,
  • पारिवारिक मामिला ९विवाह, सम्पत्ति हस्तान्तरण, सम्बन्ध विच्छेद, टुहुरा, धर्मपुत्र, धर्मपुत्री उत्तराधिकार र संयुक्त परिवार० सम्बन्धी नीति, कानून र मापदण्ड तर्जुमा, कार्यान्वयन र नियमन ,
  • विपद व्यवस्थापन, जोखिम न्यूनीकरण र विपद् प्रतिकार्य, प्रादेशिक विपद् कोष स्थापना र संचालन, स्थानीय विपद् कोषमा सहयोग, तथ्याङ्क व्यवस्थापन र अध्ययन तथा अनुसन्धान, विपद् जोखिम क्षेत्र नक्शाँकन र बस्ती स्थानान्तरण सम्बन्धी प्रादेशिक नीति, कानून, मापदण्ड र योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन र नियमन ,
  • उपाधि,सम्मान तथा विभूषणको सिफारिस ,
  • प्रदेशस्तरमा  सार्वजनिक बिदा, उत्सव, उर्दी आादिको व्यवस्थापन ,
  • प्रदेशस्तरमा दिगो शान्ति व्यवस्थापन तथा द्वन्द्वबाट पीडित तथा विस्थापित व्यक्तिको पुनस्थापन सम्वन्धी ,
  • सत्यनिरुपण तथा मेलमिलाप र वेपत्ता पारिएका व्यक्ति सम्वन्धी ,
  • प्रदेशस्तरको विद्युतीय संचार माध्यम संचालन सम्बन्धी नीति, कानून र मापदण्ड तर्जुमा, कार्यान्वयन र नियमन तथा अनुमति, इजाजत र नवीकरण ,
  • प्रदेशस्तरमा तारयुक्त र ताररहित ब्रोडब्याण्ड पूर्वाधारको विकास, व्यवस्थापन र नियमन ,
  • प्रदेशस्तरमा सूचना प्रविधिको प्रवर्धन, सूचना प्रविधि पार्कको निर्माण, सञ्चालन र नियमन ,
  • प्रदेशभित्र टेलिसेन्टर संचालन, व्यवस्थापन र नियमन ,
  • प्रदेशस्तरका इन्टरनेट सेवा र अनलाइन तथा अन्य प्रविधिमा आधारित संचार माध्यमको दर्ता, अभिलेख, अनुमति, नविकरण, अनुगमन र नियमन ,
  • साइवर सुरक्षा अनुगमन ,
  • छापासंचार माध्यमको दर्ता, अनुमति, आचार संहिता निर्धारण र अनुगमन, अभिलेखाङ्कन, बर्गीकरण, सञ्चालन र नियमन ,
  • प्रेस सूचना प्रवाह, सूचना सामग्रीको उत्पादन, प्रकाशन र वितरण ,
  • श्रमजीवि  सञ्चारकर्मीहरुको न्यूनतम् पारिश्रमिक अनुगमन ,
  • प्रदेशस्तरीय प्रेस रजिष्ट्रार सम्बन्धी ,
  • केबुल वितरणको इजाजत, नवीकरण र नियमन ,
  • सूचनाको  हक सम्बन्धी प्रादेशिक नीति, कानून तथा मापदण्ड तर्जुमा र कार्यान्वयन ,
  • चलचित्र निर्माण, हल संचालन तथा प्रदर्शन अनुमति र नियम ,
  • प्रदेश राजपत्रमा प्रकाशन हुने सूचनाको सम्पादन ,
  • अन्य प्रदेश मन्त्रालयको कार्य विभाजनमा नपरेका विषय .